De grootsheid van het Nederlandse MKB

Als je professioneel opgroeit in de wereld van digitale media en finance, denk je bij een nieuw initiatief niet meteen aan installatiebedrijven. Niet aan loodgieters, glaszetters of dakdekkers. Slaven en ik komen uit een hele andere hoek. Het MKB in traditionele sectoren? Dat was voor ons terra incognita.

Totdat we begonnen te zoeken. Niemand weet precies waar AI en andere technologische ontwikkelingen ons gaan brengen. Maar één ding weten we wel: de grote problemen van Nederland — woningnood, energietransitie, verduurzaming — los je vooralsnog niet op met een app of software. Daar heb je vakmensen voor nodig. Veel vakmensen. En de wereld waar de vakmensen zich ophouden bleek groter dan we dachten.

Een reis door Nederland

De afgelopen maanden hebben we Nederland doorkruist en vanuit een andere hoek leren kennen. Zoals de uil in het plaatje vlogen we figuurlijk van industrieterreinen in Limburg naar bedrijfspanden in de Randstad. Van familiebedrijven in Twente tot installateurs in Noord-Holland. We dronken koffie in kantines, kregen rondleidingen door werkplaatsen, en luisterden naar verhalen.

We spraken met ondernemers die hun bedrijf dertig jaar geleden begonnen in een schuurtje. Die door een baas “eigenwijs” werden genoemd, en toen maar voor zichzelf begonnen. Met DGA's die het vak van hun vader leerden en die op het punt stonden het stokje aan een volgende generatie over te dragen. Met vakmensen die vol passie en trots vertellen over projecten die ze hebben opgeleverd: scholen, ziekenhuizen, woningen, fabrieken. Vaak spraken we met mannen, en vaak werkten die nauw samen met een partner of een familielid.

Wat we zagen overtrof onze verwachtingen. De professionaliteit. De toewijding. De onuitgesproken, maar duidelijk voelbare trots.

Bloed, zweet en tranen

Er is iets bijzonders aan een bedrijf dat is opgebouwd met bloed, zweet en tranen. Je ziet het aan de manier waarop een ondernemer over zijn mensen praat. Aan de foto's aan de muur, van projecten uit de jaren negentig. Aan de klanten die al decennia trouw zijn.

Deze bedrijven zijn niet gebouwd op PowerPoint-presentaties of growth hacks. Ze zijn gebouwd op vakmanschap, op relaties, op het nakomen van beloftes. “Doen wat je zegt” en “Je afspraken nakomen” waren uitspraken die we veel hoorden.

En dat vakmanschap, dat verdwijnt niet. De loodgieter die precies weet hoe een oude leiding in een monumentaal pand loopt. De installateur die een complex klimaatsysteem feilloos kan configureren. De glaszetter die een gebogen ruit op maat maakt. Dat zijn vaardigheden die je niet vervangt met een technologisch handigheidje.

Een keerpunt

Maar er dient zich wel een keerpunt aan.

Nederland vergrijst, en dat geldt ook voor de ondernemers in het MKB. Veel DGA's naderen de pensioenleeftijd. Ze hebben decennia keihard gewerkt, vaak zeven dagen per week, en verdienen het om het stokje over te dragen. Om te genieten van wat ze hebben opgebouwd.

Tegelijkertijd is de vraag naar hun diensten groter dan ooit. De energietransitie vraagt om honderdduizenden warmtepompen en zonnepanelen. De vraag naar meer woningen schreeuwt om bouwvakkers en installateurs.

De ironie is pijnlijk: juist nu hun werk zo hard nodig is, worstelen veel bedrijven met opvolging. Kinderen of personeel willen niet overnemen, of kunnen het niet financieren. Private equity voelt te anoniem, te Amerikaans.

Vakmanschap en technologie

Hier zien wij onze rol. We wilden een MKB-bedrijf vinden in een groeiende sector. Om daar met geld en daad waarde te kunnen toevoegen. Niet om het vakmanschap te vervangen, dat zou onmogelijk zijn. Maar om de bedrijfsvoering naar een nieuw niveau te tillen.

De planning die nu op een whiteboard staat, kan slimmer. De administratie die avonden en weekenden opslokt, kan efficiënter. De kennis die nu in de hoofden van ervaren vakmensen zit, kan beter worden vastgelegd en gedeeld met de volgende generatie. De inkoop die nu versnipperd gebeurt, kan gebundeld worden.

Technologie is geen bedreiging voor deze bedrijven. Het is een kans. Een kans om de volgende generatie vakmensen beter te ondersteunen. Om meer te doen met dezelfde mensen. Om het werk aantrekkelijker te maken voor jonge instromers die zijn opgegroeid met smartphones en apps.

Als ik aan Holland denk..

De dichter Marsman dichtte zoiets als: “de boerderijen verspreid door het land,  kerken en olmen in een grootsch verband.” Als hij een update zou maken van zijn beroemde gedicht “Herinnering aan Holland”, zou hij na deze zinnen iets schrijven als: “In elke gemeente, aan de vergeten randen, namen op gevels, van vaders op kinders, vakmanschap der Nederlanden.”

De grootsheid van het Nederlandse MKB. Niet in de krantenkoppen, niet op de beurs. Maar in elke wijk, in elke gemeente. Bedrijven die Nederland draaiende houden. Die bouwen, maken en repareren.

We zijn er trots op dat we daar onderdeel van mogen worden.